Krajobrazy Polski są zróżnicowane. Na jej obszarze przeważają niziny. Na południu występują wyżyny i góry, a na północy leży wiele jezior. W niektórych miejscach, zwłaszcza w parkach narodowych, krajobrazy wciąż mają naturalny charakter i są kształtowane jedynie przez siły przyrody. Jednak większa część krajobrazu w naszym kraju uległa przekształceniu przez człowieka, głównie w miasta i pola uprawne. Jakie typy krajobrazu przeważają w twojej najbliższej okolicy?
1. Typy krajobrazów
Ze względu na udział człowieka w kształtowaniu krajobrazu wyróżniamy:
krajobraz naturalny, który powstał i funkcjonuje bez udziału człowieka lub działalność ludzi jest niezauważalna (np. Puszcza Białowieska);
krajobraz kulturowy częściowo lub całkowicie przekształcony przez człowieka:
krajobraz częściowo przekształcony przez człowieka, który zawiera elementy wprowadzone w wyniku działalności człowieka, ale jest zbliżony wyglądem do naturalnego (np. krajobraz wiejski, rolniczy);
krajobraz przekształcony przez człowieka, który niemal nie zawiera elementów naturalnych (np. krajobraz przemysłowy, krajobraz miejski).
Krajobraz naturalny
2. Rzeźbiarze krajobrazu
Krajobraz ulega zmianom pod wpływem działania czynników nieożywionych i ożywionych.
Czynniki nieożywione krajobrazu to słońce, woda i wiatr. Powodują one erozję, czyli proces niszczenia podłoża i skał.
Czynniki ożywione krajobrazu to organizmy: rośliny, zwierzęta, bakterie i grzyby. Będąc elementami środowiska, mogą je także przekształcać, np.:
rośliny rosnące na wydmach zapobiegają przemieszczaniu się piasku;
lasy zatrzymują wodę, zmniejszają siłę wiatru, latem podnoszą wilgotność powietrza;
duże skupiska roślin tworzą lasy, łąki, parki, ogrody, sady.
3. Ukształtowanie terenu
Na podstawie wysokości mierzonej od poziomu morza (tzw. wysokości bezwzględnej) oraz ukształtowania powierzchni wyróżniamy następujące formy terenu:
niziny tereny położone na wysokości do 300 m n.p.m. (metrów nad poziomem morza), o powierzchni równinnej lub pagórkowatej, o niewielkich różnicach wysokości względnych (wysokość względna jest mierzona z dowolnego miejsca, np. od podnóża wzniesienia do jego wierzchołka, nie zaś od poziomu morza);
wyżyny tereny położone na wysokości powyżej 300 m n.p.m., o powierzchni równinnej lub pagórkowatej, słabo zróżnicowanej, o niewielkich różnicach wysokości względnych;
góry tereny położone na wysokości powyżej 300 m n.p.m., o silnie zróżnicowanej rzeźbie, o dużych różnicach wysokości względnych (przekraczających 300 m).
Na północy Polski występują depresje, czyli obszary lądu położone poniżej poziomu morza.
Ukształtowanie powierzchni ukazane jest na mapach hipsometrycznych. Niziny zaznaczone są na nich różnymi odcieniami barwy zielonej, a wyżyny i góry żółtej i czerwonej.